Hoạt động mua bán doanh nghiệp đã trở thành một xu hướng phổ biến trong thế giới kinh doanh ngày nay. Vậy hoạt động M&A là gì? Cơ hội và rủi ro của việc mua bán doanh nghiệp M&A ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
M&A là gì
M&A là viết tắt của “Mergers and Acquisitions ” hay còn gọi là mua bán doanh nghiệp, là quá trình doanh nghiệp giành quyền kiểm soát thông qua hình thức hợp nhất hoặc mua lại doanh nghiệp. Đây là chiến lược quan trọng giúp công ty mở rộng thị trường, tăng trưởng và nâng cao khả năng cạnh tranh. Cụ thể:
Sáp nhập (Mergers)
Sáp nhập là sự hợp nhất giữa hai hoặc nhiều doanh nghiệp có cùng quy mô dẫn đến việc tạo ra một doanh nghiệp mới. Tất cả tài sản, quyền lợi và nghĩa vụ của công ty bị sáp nhập sẽ chuyển sang cho công ty nhận sáp nhập và công ty bị sáp nhập sẽ chấm dứt tồn tại. Sáp nhập thường xảy ra giữa các doanh nghiệp có cùng lĩnh vực hoặc thị trường mục tiêu, đôi khi là đối thủ cạnh tranh.
Mua lại (Acquisitions)
Mua lại còn được biết đến với 1 thuật ngữ chuyên môn là hoạt động thâu tóm doanh nghiệp. Là quá trình một doanh nghiệp, công ty lớn mua lại một phần hoặc toàn bộ tài sản, vốn góp của doanh nghiệp nhỏ hơn, yếu hơn. Doanh nghiệp bị mua lại vẫn giữ nguyên tư cách pháp nhân, nhưng quyền sở hữu hợp pháp thuộc về doanh nghiệp mua lại.
Phân loại M&A ( mua bán, sáp nhập doanh nghiệp)
Hoạt động mua bán doanh nghiệp M&A có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau tùy theo các tiêu chí. Dưới đây là 7 tiêu chí phân loại M&A phổ biến.
Phân loại M&A theo mục đích thương vụ:
- Sáp nhập theo chiều ngang: là hình thức mua bán, sáp nhập giữa hai công ty, doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành hoặc lĩnh vực kinh doanh.
Ví dụ: Sáp nhập giữa 2 công ty đều sản xuất xe hơi để trở thành 1 công ty sản xuất xe hơi lớn hơn. - Mua bán sáp nhập theo chiều dọc: Là giao dịch giữa các doanh nghiệp, công ty hoạt động trong các giai đoạn khác nhau trong chuỗi cung ứng.
Ví dụ: công ty sản xuất xe hơi sáp nhập với một công ty cung cấp linh kiện xe hơi - Mua bán sáp nhập Kiểu Tập Đoàn là hình thức kết hợp giữa hai công ty hoạt động trong các ngành hoặc lĩnh vực khác nhau, không liên quan trực tiếp đến nhau để tạo thành một tập đoàn lớn nhằm đa dạng hóa danh mục đầu tư và giảm rủi ro thị trường.
Ví dụ: Công ty điện tử sáp nhập với công ty thực phẩm - Mở rộng sản phẩm: là hoạt động mua bán sáp nhập sự giữa hai công ty có các sản phẩm, dịch vụ khác nhau nhưng có chung thị trường tiêu thụ.
Ví dụ: Công ty sản xuất sữa sáp nhập với công ty sản xuất nước trái cây để cung cấp một danh mục sản phẩm đồ uống phong phú hơn. - Mở rộng thị trường: là sự kết hợp giữa hai công ty có thị trường khác nhau nhưng cung cấp cùng sản phẩm hoặc dịch vụ tương tự.
Ví dụ: Công ty bánh kẹo tại Mỹ sáp nhập với công ty bánh kẹo tại Châu Á để mở rộng thị trường sang Châu Á.
Phân loại theo chức năng:
Căn cứ theo chức năng của các công ty, hoạt động M&A được phân loại theo 3 hình thức sau:
- M&A theo chiều ngang: Kết hợp giữa các công ty, doanh nghiệp cùng ngành nghề kinh doanh, thường là đối thủ cạnh tranh trực tiếp có chung sản phẩm, dịch vụ giống nhau. Nhằm mở rộng thị phần, tăng hiệu quả kinh doanh và giảm chi phí cố định.
- M&A theo chiều dọc: Kết hợp giữa các công ty tham gia vào các giai đoạn khác nhau của quá trình sản xuất và phân phối. Nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí trung gian.
- M&A kết hợp( kiểu tập đoàn): kết hợp giữa các công ty hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, tạo thành một tập đoàn lớn. Giảm rủi ro thông qua đa dạng hóa ngành nghề và tăng lợi nhuận từ việc kinh doanh đa dạng sản phẩm, dịch vụ.
Ví dụ: tập đoàn Vingroup là sự kết hợp của rất nhiều công ty ở các lĩnh vực khác nhau như bất động sản, sản xuất xe hơi, trường học, bệnh viện…
Phân loại theo chủ thể tham gia:
- M&A nội địa : là thương vụ mua bán, sáp nhập diễn ra giữa các công ty cùng thuộc một quốc gia, lãnh thổ.
- M&A quốc tế : là hoạt động mua bán, sáp nhập giữa các công ty, doanh nghiệp thuộc các quốc gia khác nhau.
Phân loại theo cơ cấu tài chính:
Có 2 hình thức m&a được phân loại theo cơ cấu tài chính là sáp nhập mua và sáp nhập hợp nhất.
- Sáp Nhập Mua: Một công ty mua lại một công ty khác bằng tiền mặt hoặc công cụ tài chính. Công ty bị mua lại sẽ bị chấm dứt hoạt động , đồng thời công ty mua lại sẽ tiếp nhận toàn bộ quyền lợi và nghĩa vụ của công ty bị mua.
- Sáp Nhập Hợp Nhất: Kết hợp giữa 2 hay nhiều công ty để tạo ra một công ty có một pháp nhân mới.
Phân loại theo góc độ tài chính:
có 3 loại cơ bản:
- Thâu tóm bằng tài sản: là một công ty tiến hành mua lại một phần hoặc toàn bộ tài sản của một công ty khác, qua đó nắm quyền sở hữu công ty
- Thâu tóm bằng cổ phiếu: là hình thức công ty mua lại một phần hoặc toàn bộ cổ phiếu của công ty khác qua đó trở thành cổ đông chính của công ty.
- Thâu tóm cổ phần: Công ty mua lại thường sử dụng mức giá cao hoặc các lợi ích khác để mua lại cổ phần của công ty khác từ các cổ đông của công ty đó. Sau khi mua, công ty mua lại sẽ trở thành cổ đông lớn và nắm quyền quyết định công ty bị mua cổ phần.
Phân loại theo tính chất công ty:
- M&A thân thiện : hoạt động mua bán, sáp nhập được sự đồng ý và hợp tác của ban giám đốc và cổ đông của công ty bị sáp nhập
- M&A thù địch : hoạt động mua bán, sáp nhập gặp phải sự phản đối từ ban quản lý và cổ đông của công ty bị mua.
Phân loại theo phạm vi, lãnh thổ:
- Inbound M&A: Doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào hoặc thâu tóm doanh nghiệp trong nước.
Ví dụ: Một tập đoàn Mỹ mua lại một công ty ở Việt Nam. - Outbound M&A: Doanh nghiệp nội địa đầu tư ra thị trường nước ngoài.
Ví dụ: Một công ty Việt Nam mua lại một công ty tại Nhật Bản. - Domestic M&A: Thương vụ M&A giữa các doanh nghiệp trong cùng một quốc gia, bao gồm cả công ty nội địa và công ty nước ngoài hoạt động tại quốc gia đó.
Ví dụ: Hai công ty nước ngoài hoạt động ở Việt Nam sáp nhập với nhau.
=> Những phân loại này giúp các doanh nghiệp, công ty hiểu rõ hơn về bản chất và mục tiêu của các giao dịch M&A từ đó đưa ra quyết định chiến lược hợp lý.
Quy trình M&A
Quy trình cơ bản của một thương vụ M&A thường bao gồm các bước sau:
- Xác định đối tượng mục tiêu;
- Tiến hành thẩm định và định giá: Thuê các đơn vị pháp lý, tài chính để tiến hành thẩm định tổng thể doanh nghiệp muốn thâu tóm
- Đàm phán và ký kết hợp đồng: Đánh giá tài chính, pháp lý, và các yếu tố liên quan khác của doanh nghiệp mục tiêu.
- Tuân thủ các quy định pháp lý để hoàn thành giao dịch: đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia.
- Tái cơ cấu tổ chức hậu M&A: Tích hợp doanh nghiệp và tối ưu hoạt động kinh doanh.
Rủi ro và Cơ hội của M&A
Cơ hội, lợi ích khi mua bán, sáp nhập doanh nghiệp M&A
- Giảm chi phí, tăng thị phần: Sau khi quá trình, mua bán sáp nhập diễn ra thành công, các công ty nhận sáp nhập, thông qua việc kế thừa và kết hợp các nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm sẵn có sẽ giúp Doanh nghiệp có thể nhanh chóng tiếp cận các thị trường mới, khách hàng mới, và nâng cao vị thế cạnh tranh.
Ví dụ: việc Starbucks mua lại Teavana đã giúp Starbucks mở rộng thị trường trà một cách nhanh chóng. - Cải thiện tình hình tài chính: Đối với các doanh nghiệp yếu kém, thua lỗ kéo dài việc tiến hành thương vụ M&A sẽ giúp DN tránh được nguy cơ phá sản, sức mạnh tài chính được nâng lên, chia sẻ những khoản nợ mất khả năng chi trả.
- Mở rộng quy mô: Tận dụng các nguồn tài nguyên sẵn có như dây chuyền sản xuất, mạng lưới phân phối, tệp khách hàng tiềm năng… DN dễ dàng mở rộng quy mô.
Rủi ro khi mua bán, sáp nhập doanh nghiệp M&A
M&A luôn là con dao hai lưỡi. Bên cạnh những cơ hội mà hoạt động này mang lại, M&A cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định cho doanh nghiệp. Dưới đây là một số rủi ro phổ biến mà hầu hết các thương vụ M&A đều gặp phải:
- Rủi ro về tài chính: Một trong những rủi ro lớn nhất của hoạt động M&A là về việc định giá doanh nghiệp không chính xác có thể khiến doanh nghiệp trả giá cao hơn giá trị thực tế. Thêm vào đó, doanh nghiệp phải đối mặt với các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính từ công ty bị mua lại hoặc bị sáp nhập, bao gồm các khoản nợ với cơ quan nhà nước, đối tác, cổ đông và người lao động. Điều này dễ ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình tài chính của công ty trong tương lai.
- Rủi ro về pháp lý: Pháp lý luôn là một đề phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến hợp đồng, quyền sở hữu, vốn góp và nghĩa vụ pháp lý, dễ xảy ra kiện tụng giữa các cổ đông trong công ty, cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi tiến hành giao dịch.
- Rủi ro về quản lý:
- Quá trình sáp nhập hoặc mua lại doanh nghiệp thường tốn rất nhiều thời gian từ vài tháng cho đến một năm, dẫn đến mất tập trung vào hoạt động kinh doanh chính.
- Sự khác biệt về văn hóa giữa hai doanh nghiệp có thể gây xung đột giữa các nhân viên, gây khó khăn trong quá trình tích hợp.
- Sự thay đổi quyền lực có thể gây ra sự bất mãn cho các cổ đông trong công ty
Trong quá trình thực hiện thương vụ mua bán sáp nhập doanh nghiệp M&A, các chủ thể tham gia có thể cần thực hiện các thủ tục thay đổi pháp lý sau để đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp bao gồm:
- Thay đổi tên công ty;
- Bổ sung ngành nghề kinh doanh;
- Thay đổi cổ đông, thành viên công ty;
- Thay đổi vốn điều lệ, cổ phần, tỷ lệ góp vốn.
Liên hệ ngay VLK Group qua hotline 0911 813 098 để được tư vấn và hỗ trợ hoàn thành các thủ tục pháp lý một cách nhanh chóng và tiết kiệm chi phí nhất.