Cập nhật chi tiết các điểm mới của Thông tư 99 thay thế Thông tư 200 – doanh nghiệp cần lưu ý từ 01/01/2026.Cùng VLK tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
I) Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ 01/01/2026
Thông tư 200/2014/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 22/12/2014, là văn bản quy định chế độ kế toán doanh nghiệp áp dụng cho đa số loại hình tại Việt Nam.
Suốt gần 10 năm, Thông tư này đóng vai trò như “kim chỉ nam” cho hệ thống kế toán, giúp doanh nghiệp chuẩn hóa sổ sách, chứng từ, báo cáo tài chính và công tác kiểm soát nội bộ.
Ngày 27/10/2025, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp, có hiệu lực từ 01/01/2026.
Thông tư mới này thay thế hoàn toàn Thông tư 200 nhằm cập nhật các quy định phù hợp với thực tiễn, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong kế toán.
II) Những điểm mới của Thông tư 99 so với Thông tư 200
1) Cập nhật mới chứng từ kế toán và biểu mẫu số hóa
Thông tư 99 cho phép doanh nghiệp tự chủ xây dựng hệ thống kế toán số, thay vì phải tuân theo các mẫu chứng từ giấy cố định như trước.
Theo đó, doanh nghiệp được quyền tự thiết kế hoặc điều chỉnh biểu mẫu chứng từ kế toán sao cho phù hợp với đặc thù hoạt động, nhưng vẫn phải đảm bảo tính trung thực, minh bạch và khả năng kiểm soát tài sản, nguồn vốn.
Khi có thay đổi về biểu mẫu, doanh nghiệp cần ban hành Quy chế hạch toán kế toán nội bộ để làm căn cứ áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống.
2) Bổ sung yếu tố quản trị và kiểm soát nội bộ
Theo Điều 3 Thông tư 99/2025/TT-BTC, yêu cầu doanh nghiệp phải tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ hoặc tài liệu tương đương, đồng thời thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ rõ ràng, nhằm phân định cụ thể quyền hạn, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng bộ phận, cá nhân liên quan đến công tác kế toán và quản lý tài chính.
Điều này giúp:
- Hạn chế sai sót, gian lận trong ghi chép kế toán.
- Đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.
- Tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
3) Điều chỉnh hệ thống tài khoản kế toán
Doanh nghiệp khi áp dụng Thông tư 99/2024/TT-BTC sẽ sử dụng hệ thống tài khoản kế toán mới theo Phụ lục II, với nhiều điểm thay đổi quan trọng so với Thông tư 200/2014/TT-BTC, cụ thể như sau:
- Đổi tên Tài khoản 112: từ “Tiền gửi ngân hàng” thành “Tiền gửi không kỳ hạn” – phản ánh đúng bản chất khoản tiền có thể rút bất kỳ lúc nào.
- Tài khoản 155 – Sản phẩm: giữ nguyên chức năng nhưng bỏ tài khoản chi tiết, giúp linh hoạt hơn khi hạch toán.
- Bổ sung mới Tài khoản 215 – Tài sản sinh học
Đây là điểm mới đáng chú ý nhất, thể hiện sự cập nhật theo hướng hội nhập quốc tế.
Cụ thể, tài khoản này được chia thành nhiều cấp chi tiết:
- TK 2151 – Súc vật nuôi cho sản phẩm định kỳ, bao gồm:
- TK 21511: Súc vật nuôi chưa đạt đến giai đoạn trưởng thành
- TK 21512: Súc vật nuôi đã đạt đến giai đoạn trưởng thành
- TK 2152 – Súc vật nuôi lấy sản phẩm một lần
- TK 2153 – Cây trồng theo mùa vụ hoặc lấy sản phẩm một lần
Đồng thời, các tài khoản chi tiết như 21521 (Nguyên giá) và 21522 (Giá trị khấu hao lũy kế) được bổ sung để phản ánh đầy đủ vòng đời và giá trị sử dụng của tài sản sinh học.
Tách chi tiết TK 821 – Chi phí thuế TNDN để phản ánh Thuế tối thiểu toàn cầu 15%, gồm:
- 82111: Chi phí thuế TNDN hiện hành
- 82112: Chi phí thuế TNDN bổ sung
Đổi tên TK 419: từ “Cổ phiếu quỹ” thành “Cổ phiếu mua lại của chính mình”, chuẩn hóa thuật ngữ theo chuẩn mực quốc tế.
4) Quy định mới về đơn vị tiền tệ trong kế toán (điều 4,5,6)
“Theo Điều 5 Thông tư 99/2024/TT-BTC, doanh nghiệp chỉ được thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán khi có sự thay đổi lớn trong hoạt động quản lý, và việc này chỉ được thực hiện tại đầu niên độ kế toán mới.”
Thông tư 99 cũng hướng dẫn rõ cách chuyển đổi:
Nếu doanh nghiệp sử dụng ngoại tệ làm đơn vị kế toán, cần đáp ứng điều kiện về doanh thu, chi phí và huy động vốn.
Khi thay đổi đơn vị tiền tệ, doanh nghiệp sử dụng tỷ giá chuyển khoản trung bình của ngân hàng thường giao dịch và thực hiện tại đầu niên độ kế toán.
Tuy nhiên, báo cáo tài chính vẫn phải nộp bằng Đồng Việt Nam, kể cả khi ghi sổ bằng ngoại tệ.
5) Tổ chức bộ máy kế toán linh hoạt hơn
Thông tư 99 quy định doanh nghiệp có thể lựa chọn mô hình tổ chức kế toán tập trung hoặc phân tán tùy quy mô và đặc thù cụ thể:
Doanh nghiệp có thể phân cấp cho đơn vị trực thuộc tự quyết định việc ghi nhận vốn cấp là nợ phải trả hay vốn chủ sở hữu
Khi có luân chuyển hàng hóa, dịch vụ nội bộ, doanh nghiệp được quyền lựa chọn ghi nhận hoặc không ghi nhận doanh thu và giá vốn, dù có hoặc không phát sinh hóa đơn, miễn đảm bảo nguyên tắc minh bạch và thống nhất trong hệ thống kế toán.
Các đơn vị trực thuộc có thể lập hoặc không lập báo cáo tài chính riêng, miễn sao báo cáo tài chính hợp nhất cuối cùng của toàn doanh nghiệp phản ánh đầy đủ, chính xác số liệu giữa trụ sở chính và các đơn vị phụ thuộc.
6)Trình bày báo cáo tài chính theo chuẩn mới
Thông tư 99 vẫn giữ nguyên 4 loại báo cáo cơ bản:
- Bảng cân đối kế toán đổi tên thành Báo cáo tình hình tài chính (giống Thông tư 133)
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ
- Thuyết minh báo cáo tài chính
Riêng phần thuyết minh được yêu cầu trình bày rõ các yếu tố:
- Căn cứ xác định đơn vị tiền tệ,
- Ảnh hưởng của thay đổi tỷ giá,
- Các yếu tố hợp nhất, giao dịch nội bộ,
- Và các rủi ro tài chính (tỷ giá, lãi suất, tín dụng).
Bốn biểu mẫu (B01-DNKLT, B02-DNKLT, B03-DNKLT, B09-DNKLT) dùng riêng cho doanh nghiệp không đáp ứng giả định hoạt động liên tục – tức là các doanh nghiệp đang trong giai đoạn giải thể, phá sản hoặc ngừng hoạt động.
Thông tư 99/2025/TT-BTC ra đời thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa và hiện đại hóa chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Dù bản chất kế toán không thay đổi hoàn toàn, nhưng thông tư mới mang đến nhiều điều chỉnh đáng kể, đòi hỏi kế toán và doanh nghiệp phải chủ động rà soát, cập nhật và chuẩn bị sẵn sàng. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thông tư có hiệu lực không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tận dụng cơ hội để hoàn thiện hệ thống quản trị tài chính – kế toán nội bộ tốt hơn.
Nếu bạn cần hỗ trợ rà soát sổ sách, cập nhật hệ thống hoặc tư vấn chuyên sâu, liên hệ ngay VLK Group qua hotline 0911 813 105 để được hỗ trợ miễn phí.