Những hành vi bị xem là hành vi trốn thuế
Theo quy định tại khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, có 10 nhóm hành vi được xem là hành vi trốn thuế từ ngày 01/7/2026 như sau:
| STT | Hành vi trốn thuế | Tóm tắt hành vi vi phạm |
|---|---|---|
| 1 | Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày | Không đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn (hoặc hết thời hạn gia hạn) làm thiếu số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn. |
| 2 | Không ghi nhận doanh thu trong sổ kế toán | Không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp. |
| 3 | Không lập hóa đơn hoặc ghi giá thấp hơn thực tế | Không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định hoặc ghi giá trên hóa đơn thấp hơn giá thanh toán thực tế để giảm số thuế phải nộp. |
| 4 | Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp | Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn. |
| 5 | Sử dụng chứng từ không đúng bản chất giao dịch | Sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị giao dịch thực tế để xác định sai nghĩa vụ thuế. |
| 6 | Khai sai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu | Khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện khắc phục hậu quả. |
| 7 | Cố ý không kê khai hoặc khai sai thuế xuất nhập khẩu | Cố ý không kê khai hoặc kê khai sai nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. |
| 8 | Cấu kết nhập khẩu để trốn thuế | Cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế. |
| 9 | Sử dụng hàng miễn thuế, không chịu thuế sai mục đích | Sử dụng hàng hóa thuộc diện không chịu thuế, miễn thuế hoặc xét miễn thuế không đúng mục đích mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan thuế. |
| 10 | Kinh doanh trong thời gian ngừng, tạm ngừng nhưng không thông báo | Vẫn phát sinh hoạt động kinh doanh trong thời gian đã đăng ký ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế. |
Lưu ý: Những hành vi sau đây không bị xử phạt về hành vi trốn thuế mà bị xử phạt về hành vi vi phạm thủ tục thuế:
- Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế nhưng không phát sinh số tiền thuế phải nộp;
- Nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế có phát sinh số tiền thuế phải nộp và người nộp thuế đã nộp đủ số tiền thuế, tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra thuế hoặc trước thời điểm cơ quan thuế lập biên bản về hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế.
Mức phạt đối với hành vi trốn thuế
Mức xử phạt hành vi trốn thuế căn cứ vào Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Nghị định 125/2020/NĐ-CP (xử phạt vi phạm hành chính) và Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) (truy cứu trách nhiệm hình sự), với mức phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế trốn hoặc phạt tù tối đa đến 7 năm.
Đối với cá nhân – hình phạt chính chia thành 3 khung:
| Khung hình phạt | Điều kiện áp dụng | Hình phạt chính |
|---|---|---|
| Khung 1 | Trốn thuế từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng; hoặc dưới 100 triệu đồng nhưng đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích | Phạt tiền từ 100 – 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng – 01 năm |
| Khung 2 | Phạm tội có tổ chức; lợi dụng chức vụ, quyền hạn; phạm tội từ 2 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm; hoặc trốn thuế từ 300 triệu đến dưới 01 tỷ đồng | Phạt tiền từ 500 triệu – 1,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 – 03 năm |
| Khung 3 | Trốn thuế từ 01 tỷ đồng trở lên | Phạt tiền từ 1,5 – 4,5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 02 – 07 năm |
Hình phạt bổ sung đối với cá nhân: Phạt tiền từ 20 – 100 triệu đồng; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 – 05 năm; hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Đối với pháp nhân thương mại:
| Khung hình phạt | Điều kiện áp dụng | Mức phạt |
|---|---|---|
| Khung 1 | Trốn thuế từ 200 triệu đến dưới 300 triệu đồng; hoặc từ 100 triệu đến dưới 200 triệu đồng nhưng đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị kết án về tội trốn thuế mà chưa được xóa án tích | Phạt tiền từ 300 triệu – 01 tỷ đồng |
| Khung 2 | Phạm tội có tổ chức; phạm tội từ hai lần trở lên; tái phạm nguy hiểm; hoặc trốn thuế từ 300 triệu đến dưới 01 tỷ đồng | Phạt tiền từ 01 tỷ – 03 tỷ đồng |
| Khung 3 | Trốn thuế từ 01 tỷ đồng trở lên | Phạt tiền từ 03 tỷ – 10 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng – 03 năm hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn (đối với trường hợp gây hậu quả đặc biệt lớn thuộc Điều 79 Bộ luật Hình sự) |
Ngoài các hình phạt trên, pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50 – 200 triệu đồng, bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực hoặc cấm huy động vốn từ 01 – 03 năm.
Trách nhiệm của cá nhân liên quan
Đối với pháp nhân thương mại (như công ty, doanh nghiệp), không có hình thức phạt tù, nhưng người đại diện theo pháp luật, giám đốc, kế toán trưởng hoặc cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi trốn thuế thay mặt cho công ty vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự cá nhân và có nguy cơ chịu mức phạt tù từ 3 tháng đến 7 năm tùy theo số tiền thuế trốn và mức độ vi phạm.
Để tránh rủi ro vướng vào các hành vi bị coi là trốn thuế theo quy định tại Luật Quản lý thuế, VLK Group khuyến nghị cá nhân và doanh nghiệp cần tuân thủ:
- Nộp hồ sơ đăng ký và khai thuế đúng thời hạn quy định, tránh tình trạng chậm nộp quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn;
- Lập hóa đơn và kê khai đầy đủ khi bán hàng hóa, dịch vụ; ghi đúng giá trị thanh toán thực tế trên hóa đơn, không tách rời yêu cầu của khách hàng;
- Không dùng hóa đơn bất hợp pháp hoặc chứng từ sai lệch để hạch toán giảm số thuế phải nộp;
- Phản ánh chính xác toàn bộ doanh thu và các khoản thu nhập liên quan;
- Kịp thời thông báo với cơ quan quản lý thuế nếu có hoạt động kinh doanh trong thời gian tạm ngừng hoặc tiếp tục hoạt động.
VLK Group luôn sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn, rà soát, đánh giá rủi ro và tìm phương án khắc phục, điều chỉnh số liệu phù hợp với thực tế và quy định của pháp luật, tránh rủi ro vướng vào 10 hành vi bị coi là trốn thuế.